Antihistaminica zijn de meest gebruikte medicijnen tegen hooikoorts. In Nederland zijn drie niet-sedererende (niet-slaperigmakende) antihistaminica zonder recept verkrijgbaar: cetirizine, loratadine en fexofenadine. Alle drie zijn effectief, maar ze verschillen in bijwerkingen, werkingsprofiel en praktische toepasbaarheid.
Hoe werken antihistaminica?
Bij hooikoorts maakt het immuunsysteem histamine aan als reactie op pollen. Histamine veroorzaakt niezen, loopneus, jeukende ogen en zwelling. Antihistaminica blokkeren de histaminereceptoren (H1) en voorkomen zo dat histamine zijn effect uitoefent. Ze verminderen de klachten, maar pakken de allergie zelf niet aan.
De drie antihistaminica vergeleken
Cetirizine (Zyrtec, Reactine)
Werking: binnen 1 uur, 24 uur lang.
Sterkte: meest krachtig van de drie.
Slaperigheid: iets meer kans (5–10%), neem het 's avonds.
Dosering: 10 mg, 1× per dag.
Voedsel: geen interactie.
Loratadine (Claritine, Allerfre)
Werking: binnen 1–3 uur, 24 uur lang.
Sterkte: goed bij milde tot matige klachten.
Slaperigheid: zeer laag risico.
Dosering: 10 mg, 1× per dag.
Voedsel: geen interactie.
Fexofenadine (Telfast, Allegra)
Werking: binnen 1–3 uur, 24 uur lang.
Sterkte: goed bij matige tot sterke klachten.
Slaperigheid: laagste risico, gelijk aan placebo.
Dosering: 120–180 mg, 1× per dag.
Voedsel: let op — vruchtensap vermindert opname tot 40%.
Fexofenadine en vruchtensap: neem fexofenadine in met water, niet met grapefruit-, sinaasappel- of appelsap. Deze sappen kunnen de opname met tot 40% verminderen waardoor het middel minder goed werkt.
Welke kies je?
Milde klachten, eerste keer
Begin met loratadine. Breed verkrijgbaar, goedkoop, nauwelijks bijwerkingen. Goede eerste keuze.
Sterkere klachten
Probeer cetirizine. Iets krachtiger dan loratadine, maar iets meer kans op milde slaperigheid.
Slaperigheid onacceptabel
Kies fexofenadine. Beste keuze voor bestuurders of beroepsmatig, maar vermijd vruchtensap bij inname.
Eén middel werkt niet?
Probeer een ander. Effectiviteit verschilt per persoon. Dat loratadine niet werkt, betekent niet dat cetirizine ook niet werkt.
Praktische tips
- Begin op tijd: start 1–2 weken vóór het verwachte begin van het pollenseizoen met dagelijks gebruik.
- Neem het dagelijks: niet alleen op dagen met klachten. Regelmatig gebruik geeft betere bescherming.
- Combineer met neusspray: bij ernstige neusklachten is een nasale corticosteroïd (budesonide, fluticason) effectiever dan een antihistamine alleen.
- Oogdruppels: bij jeukende ogen kun je antiallergische oogdruppels (cromoglicaat of azelastine) toevoegen.
Zijn antihistaminica veilig?
Alle drie de middelen zijn al tientallen jaren op de markt en worden als veilig beschouwd bij normaal gebruik. Ze zijn vrij verkrijgbaar bij drogist en apotheek. Neem bij twijfel (zwangerschap, borstvoeding, gebruik van andere medicijnen) altijd contact op met je huisarts of apotheker.
Voor kinderen zijn cetirizine en loratadine geschikt vanaf 2 jaar — lees meer in ons artikel over hooikoorts bij kinderen.