Veel mensen met een berkenpollenallergie merken dat ze ook reageren op bepaalde voedingsmiddelen: een tinteling of jeuk in de mond na het eten van een rauwe appel, een dikke lip van hazelnoten, of een kriebel in de keel van wortel. Dit heet kruisallergie (ook wel oraal allergiesyndroom of pollen-voedselsyndroom). Naar schatting 50–70% van alle berkenpollenallergici heeft er last van.

Kernpunt: het allergeen Bet v 1 in berkenpollen lijkt op eiwitten in veel soorten fruit, noten en groenten. Je immuunsysteem verwart deze voedseleiwitten met berkenpollen en reageert allergisch. Verhitten van het voedsel breekt deze eiwitten af — appelmoes geeft vaak wél geen klachten.

Hoe ontstaat kruisallergie?

Het allergeen in berkenpollen heet Bet v 1. Dit eiwit lijkt qua structuur sterk op eiwitten die voorkomen in veel soorten fruit, noten en groenten. Het immuunsysteem herkent deze voedseleiwitten als "berkenpollen" en reageert met dezelfde allergische reactie. Vandaar de term kruisallergie: het immuunsysteem kruist twee allergenen die in werkelijkheid van verschillende bronnen komen.

Welke voedingsmiddelen veroorzaken kruisreacties?

Fruit

Appel is de meest voorkomende trigger. Daarnaast: peer, kers, perzik, abrikoos, pruim, nectarine, kiwi en braam.

Noten

Hazelnoot is naast appel de meest gemelde kruisreactie. Ook amandel, walnoot en pinda kunnen reacties geven.

Groenten

Wortel en selderij zijn de belangrijkste. Daarnaast: tomaat, aardappel en sojabonen.

Kruiden & specerijen

Anijs, komijn, koriander en peterselie bevatten ook eiwitten die op Bet v 1 lijken.

Welke klachten krijg je?

De klachten treden vrijwel direct op na het eten van het voedingsmiddel (binnen enkele minuten) en beperken zich meestal tot mond en keel:

Let op: in zeldzame gevallen kan een ernstiger allergische reactie optreden. Bij klachten buiten mond en keel (benauwdheid, netelroos, duizeligheid) direct medische hulp zoeken.

Verhitten helpt

De Bet v 1-achtige eiwitten in fruit en groenten zijn hittelabiel: ze vallen uiteen bij verhitting. Dat betekent dat veel mensen die niet tegen rauwe appel kunnen, wél appelmoes, appeltaart of gekookte appel verdragen zonder klachten. Hetzelfde geldt voor gekookte wortel, gebakken tomaat en gepasteuriseerd vruchtensap.

Let op bij noten: de allergene eiwitten in hazelnoot en walnoot zijn deels hitte-stabiel. Geroosterde noten kunnen dus wél klachten geven.

Wanneer zijn de klachten het ergst?

Kruisallergieklachten zijn doorgaans het ergst tijdens en vlak na het berkenpollenseizoen (maart–mei). In deze periode is het immuunsysteem al geactiveerd door de ingeademde berkenpollen en reageert het heftiger op kruisreactieve voedingsmiddelen. In de herfst en winter kunnen dezelfde voedingsmiddelen soms wél worden verdragen of geven ze minder klachten.

Tips bij kruisallergie

Vermijd rauw

Vermijd triggerende voedingsmiddelen in rauwe vorm, vooral tijdens het berkenpollenseizoen.

Probeer verhit

Test of je het voedsel verhit wél verdraagt: appelmoes, soep met wortel, gekookte peer.

Houd een dagboek bij

Noteer welke voedingsmiddelen klachten geven — dit verschilt per persoon.

Overweeg immunotherapie

Desensibilisatie voor berkenpollen kan bij sommige patiënten ook de kruisallergie verminderen.